Logistiek onder geopolitieke hoogspanning
De wereldhandel is in korte tijd veranderd van een redelijk stabiel systeem naar een speelveld onder constante spanning. Waar geopolitiek vroeger vooral “ruis op de achtergrond” was, bepaalt het nu direct hoe jouw supply chain draait. Conflicten, sancties en handelspolitiek werken direct door in goederenstromen, tarieven en leverbetrouwbaarheid. En ja, Corona ligt nog vers in het geheugen, maar ondertussen zitten we alweer in de volgende realiteit. Met ongeveer 90% van alle goederen die over zee gaat, is de rek in het systeem beperkt. Eén verstoring en de hele keten voelt het.
Straat van Hormuz: kettingreactie op zee
Eind februari 2026 liet de escalatie tussen de VS, Israël en Iran zien hoe kwetsbaar het systeem echt is. De Straat van Hormuz, die goed is voor zo’n 20% van het mondiale olie vrachtverkeer, kwam vrijwel stil te liggen. Gevolg? Olieproductie in het Midden-Oosten daalde met meer dan twee derde, en de olieprijs schoot voor het eerst sinds 2022 weer boven de $100 per vat. Dat zie je meteen terug in dieselprijzen en dus in transportkosten. En die kosten worden uiteindelijk gewoon doorberekend aan de verlader die het op zijn beurt weer doorberekend aan zijn klanten. Maar de echte diepgang zit ‘m in de kettingreactie: de impact reikt verder dan energie alleen. De regio levert ook grondstoffen zoals zwavel en ammoniak, cruciaal voor kunstmest én de halfgeleiderindustrie (chipproductie). Verstoring hier betekent dus niet alleen dure brandstof, maar ook impact op food én tech sectoren. En het effect stopt daar niet. Alle sectoren waar olie een belangrijke grondstof is; zoals de plastic industrie, maar ook bouwgerelateerde zaken zoals isolatiemateriaal of dakbedekkingen, ondervinden hinder. Eén verstoring kan dus doorwerken tot in sectoren die op het eerste gezicht niets met geopolitiek of olie te maken hebben.
Suez en Rode Zee: omvaren is het nieuwe normaal
De veiligheidssituatie op zee verslechtert structureel. De aanvallen van Houthi-rebellen op scheepvaart in de Rode Zee maken de Suezroute (normaal goed voor 10–15% van de wereldhandel) steeds minder betrouwbaar. Dit zorgt ervoor dat schepen noodgedwongen vele duizenden kilometers moeten omvaren met alle gevolgen van dien. Ons artikel over het Suez Kanaal gaat hier verder op in.
Handelspolitiek: supply chains op de tekentafel
Naast fysieke verstoringen speelt handelspolitiek een steeds grotere rol. Amerikaanse importtarieven op Chinese goederen dwingen bedrijven om hun hele kostenstructuur (de optelsom van productie, transport en douanekosten), opnieuw te bekijken. Productie verschuift naar landen als Vietnam, Mexico en Bangladesh, maar alleen waar het kan. In kapitaalintensieve sectoren blijft China vaak gewoon dominant. Wat het extra complex maakt: de regels veranderen continu. Tarieven variëren van 10% tot 20% of hoger, afhankelijk van politieke keuzes en onderhandelingen die nog volop gaande zijn. Voor logistiek betekent dit één ding: geen vaste routes meer, maar continu aanpassen.
Van efficiëntie naar weerbaarheid
De grootste shift? Supply chains worden anders ingericht. Waar vroeger alles draaide om efficiëntie en lage kosten, verschuift de focus nu naar weerbaarheid om dit soort situaties op te vangen. Uit recente onderzoeken blijkt dat 55% van de logistieke managers dit inmiddels als het grootste aandachtspunt ziet! Bedrijven investeren steeds vaker in dual sourcing, een strategie waarbij je één product, onderdeel of dienst bij twee verschillende leveranciers inkoopt in plaats van bij één. Simpel gezegd: je spreidt je risico. Ook zien we steeds meer nearshoring, oftewel productie dichter bij de uiteindelijke bestemming. Hierover lees je meer op pagina 10. Verder hebben steeds meer organisaties realtime inzicht via data en control towers om risico’s te analyseren en de impact van verstoringen te simuleren. Autofabrikant Renault bijvoorbeeld, zij traceren meer dan 5.000 transportstromen via GPS en kunnen binnen 48 uur de impact van een crisis bepalen. In dit nieuwe speelveld verschuift de focus van maximale efficiëntie naar maximale weerbaarheid. Ook voor MKB-bedrijven is dit geen theoretisch verhaal meer. De vraag is niet óf er iets misgaat, maar wanneer. Vergroot je logistieke weerbaarheid en bedenk:
- waar je afhankelijkheden zitten
- welke alternatieven je hebt
- hoe snel je kunt schakelen
De bottom line
Geopolitiek is geen incidentele verstoring meer. Het is een structurele factor in supply chain management. Oftewel: wie nog stuurt op alleen prijs en efficiëntie, loopt achter de feiten aan. Flexibiliteit is geen luxe meer, het is je vangnet! Of zoals wij het zeggen: liever een plan B dat klaarstaat, dan een plan A dat stilvalt.